Grijs bestaat niet

Je zult mij regelmatig dingen als superleuk, heerlijk, geweldig, walgelijk, vreselijk, helemaal of heel erg horen zeggen en zien schrijven. Dat komt omdat ik nogal intens (be)leef. Grijs bestaat niet bij mij. Het is zwart of wit, alles of niets, geweldig of vreselijk. Dat lijkt misschien leuk, maar in de praktijk is dat best ingewikkeld.

“Het is wel allemaal heel hè?”

Het viel me op een gegeven moment zelf op in een therapiesessie. Ergens halverwege een zin begon ik ineens aan een andere zin. “Het is allemaal wel heel bij mij hè?” Sindsdien valt het me veel vaker op. Ik merk het ook als ik blogs tik. Bij het controleren op spelfouten, een dag voor publicatie, schrap ik vaak nog wat woorden. Geloof het of niet, maar meestal zijn dat de woorden heel erg of vreselijk veel. Ik gebruik die woorden vaak. Dat snap ik wel, want ik beleef de dingen heel intens (ja, daar is heel weer). Zoals ik het in eerste instantie schrijf, voel ik het dus ook.

Grijs bestaat niet?

In gesprekken met mijn psycholoog hebben we het regelmatig over mijn zwart-witte denken. Het is bij mij alles of niets. Ik voel me geweldig of vreselijk, maar zelden ‘gewoon goed’. Als ik blij ben, ben ik heel blij; als ik boos ben, ben ik heel boos en als ik verdrietig ben, is dat verdriet intens, enz.

Ik vind dat ingewikkeld. Het zorgt er namelijk voor dat mijn leven nogal een achtbaan aan emoties is en dat er weinig sprake is van stabiliteit. Dat is altijd al zo geweest. Ik weet eigenlijk niet beter dan dat mijn leven hoge toppen en diepe dalen heeft gekend. Daar op die hoge toppen is het altijd geweldig geweest en in die diepe dalen was het altijd afschuwelijk. Ik moet wel zeggen dat mijn stabiele kinderjaren ervoor hebben gezorgd dat ik toen minder last had van die dalen, omdat de stabiele omgeving en de liefde thuis me behoorlijk op de top hielden.

Alles of niets

Het alles of niets heeft wellicht iets te maken met mijn autisme. Daar heb ik verder geen onderzoek naar gedaan, maar ik kan met me zo voorstellen. Ik heb een extreme behoefte aan duidelijkheid. Als iets alles of niets is, is het duidelijk. Als iets vaag is, geeft het onrust. Denk bijvoorbeeld aan de coronamaatregelen. Iets mag niet, tenzij… Dan wordt het ingewikkeld. Iets mag wel of niet, vind ik. Veel makkelijker. Datzelfde geldt bijvoorbeeld voor eten. Ik heb regelmatig last van eetbuiten. “Dus dan kan ik maar beter gewoon helemaal niet meer aan chips of chocola beginnen, want dan eindigt het ook niet in een eetbui.” Dat was weer een gevalletje alles of niets. Een normale hoeveelheid kan namelijk ook, maar niet bij mij. Het is niets, want als het iets is, is het gelijk veel te veel.

Helaas geldt dat ook voor stress of zorgen. Maak ik me ergens zorgen om? Dan neemt dat heel mijn denken in beslag. Stel dat iemand naar het ziekenhuis moet. Dan maak ik me daar druk om en geeft dat spanning. Ik kan niet bedenken dat dat nog weken duurt en dat ik er dus tot die tijd niet over na hoef te denken. Pas als er een uitslag is (goed of fout), heb ik rust. Dan weet ik namelijk waar ik aan toe ben. Er schijnen ook mensen te zijn die dat soort dingen kunnen parkeren en er maar af en toe aan denken. Dat ‘af en toe’ bestaat bij mij dus niet. Altijd of nooit.*

Prikkel- en informatieverwerking

Het is een bekend gegeven dat mensen met autisme moeite hebben met prikkelverwerking. Dat geldt voor mij heel sterk. Alle prikkels komen binnen. Ik beleef ze heel intens. Dat geldt voor nare dingen, maar gelukkig ook voor fijne dingen. Daarom kan ik intens blij zijn, maar ook intens boos, bang of verdrietig. Dat is lastig, want dat zorgt voor behoorlijke stemmingswisselingen. Tegelijkertijd maakt dat het leven soms ‘mooi’. Ik kan namelijk ook heel intens genieten en dát is dan weer wel waardevol.

Het stabiele, ‘grijze’ leven dat anderen kennen? Ik ken het niet. Ik ben er soms jaloers op. Ik heb al heel vaak geroepen: “Ik wil ook ‘saai’. Ik wil al die bergen en dalen niet. Ja, die bergen zijn leuk, maar ik lever ze graag in als ik daarmee ook de dalen in mag leveren.” Zo werkt het niet. Dat is pittig. Dat maakt (mijn) leven heel intens. Maar ik leer ermee leven en waar dat nodig is, leren mijn hulpverleners dat sommige dingen wél grijs zijn. Mijn verstand is dat dan met ze eens. Mijn gevoel doet nog altijd alleen aan zwart en wit. En jawel, mijn gevoel heeft in deze blog gewonnen en ik heb alle woorden die ik normaal zou schrappen nu laten staan. Ik denk dat ik het daarmee nog duidelijker uit kan leggen.

*Ik verdenk mijn familie er heel stiekem af en toe van dat ze me gewoon niet alles vertellen, zodat ik me er ook niet druk om kan maken;).

10 gedachten over “Grijs bestaat niet

  1. Mij valt het niet op hoor, dat je nu vaal ‘heel’ gebruikt. Wat mij betreft is het namelijk ook logisch. In theorie ken ik natuurlijk ook wel grijstinten ( in de praktijk hier ook vooral op mijn hoofd, hahaha ), maar daar moet ik dan eerst over nadenken en dingen tegen elkaar af gaan zetten, zodat ik logisch beredeneerd kan zien dat de grijstinten er ook echt zijn. Dat ‘heel erg’ misschien net ietsje minder ‘heel erg’ was dan de vorige. Maar vanuit mezelf is het gewoon wel of niet. Lekker duidelijk en heel logisch. Wat je beschrijft over eten, is helaas ook herkenbaar, dus hier ook maar niet te veel zooi in huis, hahaha.

    Like

  2. Ik herken dit wel! In je taalgebruik was het me niet direct opgevallen, waarschijnlijk omdat ik het zelf ook doe 😂

    Like

  3. Dat laatste vind ik zorgzaam van je familie. Mijn oma zei altijd: ‘Alles te weten maakt niet gelukkig,’ en sinds ik moeder ben heb ik geleerd dat dit erg waar is ; )

    Geliked door 1 persoon

  4. Een vriendin van mij zegt wel eens dat ze het extra leuk vind om met mij naar de Efteling of Disneyland te gaan, juist omdat ik het veel intenser beleef en omdat zij het daardoor ook intenser beleeft. Het heeft dus ook voordelen.

    Verder is grijs een prima kleur… Voor op de muur 😛

    Like

    1. Precies, dat is dus weer een voordeel. Sommige dingen die een ander normaal vindt, vind ik (en jij dus ook) fantastisch. Grijs kan zeker prima op de muur. Ik heb het zelfs in mijn haar geaccepteerd;).

      Like

  5. Ik kan mij voorstellen dat het best lastig is dat het zo zwart of wit voor je is, alles of niets. Dat is behoorlijk intens. Het was mij overigens niet opgevallen hoor, dat je het woordje ‘heel’ heel vaak gebruikt. Iedereen heeft wel woordjes die hij/zij veel gebruikt.

    Geliked door 1 persoon

  6. Heel herkenbaar! (serieus bedoeld én pun intended). Mij wordt altijd verteld dat ik hoog sensitief ben of dat ik alles zo persoonlijk opvat. Ja, duh, ik ervaar het (ook) zo heftig, zonder filter, en het is ook meestal persoonlijk – tja, dat vind ik dan, hè. Ik ben jaloers op mensen die hun schouders kunnen ophalen over opmerkingen van anderen. En van de andere kant van de medaille, die positieve labels over hoogsensitiviteit, daarvan krijg ik dan ook weer de kriebels.
    Dus ik kan me wel iets voorstellen bij jouw emotionele achtbaan. Misschien leer je steeds beter om het te hanteren naarmate je ouder en wijzer wordt. En ik vond dit juist een uiterst genuanceerd bericht van jou!

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.